Ел өңдеуге, жоғары технологиялық өндірістерге және жоғары қосылған құны бар өнімдерді шығаруға баса назар аудара отырып, жаңа инвестициялық циклге еніп отыр. KAZAKH INVEST ұлттық компаниясының портфелінде қазір жалпы құны 78,6 млрд доллар болатын 215 жоба бар. Оларды іске асыру 88 мыңнан астам жұмыс орнын құруды қамтамасыз етуі тиіс, деп хабарлайды Sayasatlive.kz primeminister.kz сайтына сілтеме жасап.
Жалпы санның ішінде 32,2 млрд долларға 93 жоба қазірдің өзінде іске асыру сатысында. Құны 46,4 млрд доллар болатын тағы 122 жоба пысықталуда. Жаңа инвестициялық саясат Президенттің 2025 жылғы Жолдауында берілген тапсырмаларына сәйкес қалыптастырылуда. Үкімет капитал көлемін жай ғана ұлғайтудан оның құрылымын өзгертуге – өңдеу өнеркәсібі, шикізатты терең өңдеу, инфрақұрылым және технологиялық өндірістер пайдасына ауыстыруға ниетті.
Негізгі құралдардың бірі мемлекет пен инвестордың міндеттемелерін және жобаны іске асыру шарттарының тұрақтылығын бекітетін инвестициялар туралы келісімдер болды. 2021 жылдан бастап Қазақстанда 17,8 трлн теңгеден астам сомаға 66 осындай келісім жасалды. 2025 жылы 11,2 трлн теңгеге жуық 30 келісімге, ал 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларында шамамен 4,4 трлн теңгеге тағы 25 келісімге қол қойылды. Бұл ретте инвестициялық ағынның құрылымы да өзгеруде. 2019-2025 жылдары Қазақстанның негізгі капиталына салынған инвестициялар 12,6 трлн теңгеден 23,5 трлн теңгеге дейін өсті.
Өңдеу өнеркәсібіне салынған инвестициялар үш есеге – 1 трлн теңгеден 3 трлн теңгеге дейін ұлғайды. Оның инвестициялардың жалпы көлеміндегі үлесі 8,1%-дан 12,7%-ға дейін өсті. 2025 жылы тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы саласы 20,5 млрд долларды құрап, 14,4%-ға ұлғайды. Бұл ретте өңдеу өнеркәсібіне салынған инвестициялар 47,4%-ға, немесе 1,4 млрд долларға өсті. Сонымен қатар, өндіруші секторға салынған инвестициялар 47%-ға, немесе 3 млрд долларға қысқарды. Үкімет сондай-ақ жаңа инвестор елдердің қызығушылығының артқанын атап өтті. Атап айтқанда, Біріккен Араб Әмірліктерінен капитал саласы бір жылда 762,7 млн доллардан 1,6 млрд долларға дейін ұлғайды.
Қатардан келген инвестициялар 1,3 млрд долларды, Сингапурдан – 1,4 млрд долларды құрады. Сонымен бірге, билік инвесторлармен жұмыс істеу механизмін қайта құруда. 2025 жылдан бастап капитал тартудың үш деңгейлі жүйесі жұмыс істейді, ал жобаларды іске асыруды жеделдету үшін Fast Track – рұқсат беру рәсімдерінен өту және мемлекеттік қолдау алу үшін «жасыл дәліз» механизмі қолданылады. 2024 жылдың желтоқсанында жобаларды қадағалауға және туындайтын кедергілерді жедел жоюға мүмкіндік беретін Ұлттық цифрлық инвестициялық тұғырнама іске қосылды. Келесі кезең KAZAKH INVEST базасында «бір терезе» қағидаты бойынша Kazakhstan Investment House бірыңғай орталығын құру болуы тиіс.
Жеке бағыт – фармацевтикаға капитал тарту. 2026 жылдың қаңтарында үкімет жалпы құны 173 млрд теңге болатын төрт жаңа өндіріс бойынша келісімдерді мақұлдады. Қазақстанда 356 атаулы дәрілік заттарды шығаруды локализациялау жоспарлануда. Ірі инвестициялық жобалар агроөнеркәсіп кешенінде де пайда болуда. Атап айтқанда, Dalian Hesheng Holdings глютен, крахмал және амин қышқылдарын шығара отырып, бидайды қайта өңдеу кешеніне 739 млн доллар инвестициялауды жоспарлап отыр. Fufeng Group Жамбыл облысында жүгеріні қайта өңдеуге 340 млн доллар, ал түріктің Tiryaki Agro компаниясы дәнді және бұршақ дақылдарын қайта өңдеу бойынша интеграцияланған кешенге шамамен 320 млн доллар инвестициялайды. Билік ірі халықаралық жобалар қазақстандық өнім берушілердің дамуын бір мезгілде ынталандырады деп есептейді. Мәселен, PepsiCo Алматы облысында тұзды тағамдар өндіруге 368 млн доллар бағыттап, шамамен 30 отандық компаниядан шикізат сатып алуды жоспарлап отыр.
Mars үй жануарларына арналған жем зауытына 160 млн доллар, ал Carlsberg Group жаңа сусындар өндірісіне 344 млн доллар инвестициялайды. Тағы бір ірі бағыт – цифрлық инфрақұрылым. Екібастұзда ауданы 1,4 мың га дейін «Деректерді өңдеу орталықтарының алқабы» құрылуда. Алаңның энергетикалық қуаттарын кезең-кезеңімен 300 МВт-тан 1 ГВт-қа дейін ұлғайту жоспарлануда, ал мәлімделген ықтимал инвестиция көлемі шамамен 30 млрд долларға бағаланады. 2026 жылдың маусымында Қазақстан Firebird және NVIDIA компанияларымен жасанды интеллект және цифрлық инфрақұрылым саласында 10 млрд долларға келісімдер пакетіне қол қойды. Firebird инвестор, NVIDIA технологиялық әріптес ретінде әрекет етеді. Қазақстан инвестицияларды 7,7%-ға арттырды.
