Экология министрлігі Қазақстанның май зауыттарына қойылатын талаптарды түсіндірді. Май-тоң май саласы үшін атмосфераға шығарындыларға қойылатын жаңа талаптар кәсіпкерлердің сынына ұшырады, деп хабарлайды Sayasatlive.kz.
Май өңдеушілер бірқатар нормативтерді тым қатаң деп санап, олардың кейбірі Еуропалық Одақ пен Ұлыбритания елдеріне қарағанда қатаңырақ екенін хабарлады. Енді Қазақстан Экология және табиғи ресурстар министрлігі ең үздік қолжетімді технологиялар анықтамалығы (ЕҮҚТА) жобасының даулы ережелері бойынша өз ұстанымын білдірді. Даудың басты себептерінің бірі азот оксидтерінің шығарынды нормативтері болды. Сала өкілдері сондай-ақ май өңдеу кәсіпорындарына қойылатын талаптар көмірмен жұмыс істейтін ЖЭО-ға қарағанда қатаң болып шыққанын атап өтті. Олардың деректері бойынша, күкірт диоксиді бойынша норматив 15 есе, азот оксиді бойынша екі есе өзгешеленеді, ал органикалық шаң бойынша көрсеткіш металлургиялық кәсіпорындарға қарағанда он есе қатаң етіп белгілеу ұсынылады.
Ведомство халықаралық тәжірибеде ең үздік қолжетімді технологиялар көрсеткіштері бірнеше факторды ескере отырып айқындалатынын хабарлады. Олардың ішінде — технологиялық процестердің ерекшеліктері, пайдаланылатын шикізат пен отын түрлері, жабдықтың сипаттамалары, пайдалану шарттары, табиғат қорғау іс-шараларының техникалық қолжетімділігі, өлшеу әдістері және нәтижелерді орташалау кезеңдері бар.
«Атап айтқанда, Еуропалық одақта BREF құжаттарында белгіленетін эмиссия (шығарындылар) деңгейлерінің диапазонының көрсеткіштері (BAT-AEL) ең үздік қолжетімді техникаларды қолдану арқылы қол жеткізуге болатын шығарындылар деңгейлерінің диапазоны ретінде айқындалады. Бұл ретте олар кәсіпорындар арасындағы технологиялық айырмашылықтарды ескереді және салалық ерекшеліктерді ескермей қолданылатын әмбебап нормативтер емес. Анықтамалықты әзірлеу кезінде кешенді технологиялық аудиттердің нәтижелері, мемлекеттік органдардың, кәсіпорындардың және өзге де мүдделі ұйымдардың мәліметтері талданды. Бұдан басқа, пайдаланылатын отын мен қолданылатын жабдықтың сипаттамалары ескерілді», — деп атап өтті Экология министрлігі өз ұстанымын.
Бұл ретте министрлік май-тоң май саласының технологиялық көрсеткіштерін ірі көмір энергетикалық қондырғыларына арналған нормативтермен салыстыру техникалық және әдістемелік тұрғыдан дұрыс емес екенін атап өтті. Ведомство саланың техникалық жұмыс тобының құрамына қатысты шағымдарына жеке жауап берді. Май өңдеушілер бұған дейін шешімдер нарыққа қатысушылардың тең өкілдігінсіз қабылданғанын хабарлаған болатын. Олардың деректері бойынша, топтың 21 мүшесінің ішінен май зауыттарында тек 3 дауыс болған, ал экологиялық ұйымдардың өкілдерінде 10 дауыс болған.
«ЕҮҚТА әзірлеу процесі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 28 қазандағы №775 қаулысымен бекітілген ЕҮҚТ бойынша анықтамалықтарды әзірлеу қағидаларына сәйкес ашық және алқалы түрде жүзеге асырылды. Сала өкілдері Техникалық жұмыс тобының (бұдан әрі – ТЖТ) жұмысына, отырыстарға, жекелеген кеңестерге және дауыс беру рәсіміне қатысты. ТЖТ құрамына өнеркәсіп, қауымдастықтар, мемлекеттік органдар, ғылыми ұйымдар, экологиялық қауымдастық өкілдері және халықаралық сарапшылар кірді», — делінген Экология және табиғи ресурстар министрлігінің хатында.
Министрлік сондай-ақ сала өкілдерінің өтініші бойынша қосымша деректерді ұсыну мерзімдері ұзартылғанын хабарлады. Бұдан басқа, ұсынылған материалдарды қарау және технологиялық көрсеткіштерді талқылау үшін қосымша кеңестер өткізілді.
«ЭЫДҰ халықаралық тәжірибесіне сәйкес, ТЖТ тәуелсіз сараптама органы ретінде қалыптастырылады. Топқа министрліктің Экологиялық реттеу және бақылау комитетінің, Денсаулық сақтау министрлігінің Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің, бейінді ҒЗИ және университеттердің (Қазтұтынуодағы Қарағанды университеті, С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ) өкілдерін қосу бағалаулардың объективтілігін қамтамасыз етеді», — делінген экологтардың жауабында.
Сонымен қатар, егер май-тоң май саласының өкілдері бұрын ұсынған деректерге сүйенсек, кейбір ғылыми ұйымдар ұсынылған нормативтерді қолдамаған. Өңдеушілердің деректері бойынша, олар да дауыс беру кезінде жаңа енгізілімдерге қарсы шыққан. Май өңдеушілер отандық өндірушілер үшін тым қатаң экологиялық нормативтер ұсынылып отыр деп есептейді. Олардың пікірінше, оларды әзірлеу кезінде ҚР Экологиялық кодексінің 113-бабының талаптары тиісті деңгейде ескерілмеген, ол тек экологиялық қана емес, сонымен қатар экономикалық салдарды да бағалауды көздейді. Сала талаптарды қатаңдату өндіріс өзіндік құнының өсуіне әкелетінін ескертеді. Ақыр соңында, өңдеушілердің пікірінше, бұл халық үшін дайын өнімнің қымбаттауына әкелуі мүмкін. Қазақстан өсімдік майы өндірісін күрт арттырды.
