Қазақстан Ресей үшін маңызды металл – марганец өндіруді қайта бастайды. Ұлытау облысының Ұлытау ауданындағы Жезді кенішінде марганецті жерасты тәсілімен өндіруді қайта бастау жоспарланып отыр. Бұл туралы қазан айының басында өтетін тыңдаулар туралы «MaNova» ЖШС хабарландыру құжаттамасында айтылған, деп хабарлайды Sayasatlive.kz.
«Тау-кен кәсіпорнының қорларға байланысты және қабылданған жылына 334,165 мың тонна кен көлеміндегі өмір сүру мерзімі бойынша есептелген жылдық өнімділігі тау-кен мүмкіндіктерімен расталған», – делінген жобаның техникалық емес түйінінде.
Сондай-ақ, келесі жылы жер қойнауын пайдаланушы барлау жұмыстарын жүргізуді жоспарлап отырғаны, ал өндірудің басталуы 2029 жылға белгіленгені көрсетілген. Тау-кен жұмыстары жоспарының (ТЖЖ) жасалған күнтізбелік графигі бойынша ол жылына 307 мың тонна теңгерімдік кенді өндіру есебінен 2051 жылға дейін созылуы мүмкін, бұл 19,3% мазмұнымен жобаны іске асырудың барлық кезеңінде шамамен 1,4 млн тонна марганец немесе жыл сайын 62 мың тоннадан астам металл бере алады. Бұрын кеніштегі тарихи жылдық өнімділік марганецтің орташа мазмұны шамамен 18–19% болған кезде 175 мың тоннаға жуық болған. Жезді кеніші – Қазақстанның марганец кен өнеркәсібінің ең көне жұмыс істеп тұрған объектілерінің бірі, деп жазады жоба авторлары. Онда минерализация өткен ғасырдың 20-жылдарында анықталған, сол кезде жүйелі барлау басталған. 1990-жылдардың басына қарай Жезді кен орындары тобын геологиялық зерттеу жалпы аяқталған.
Кен орнын өнеркәсіптік пайдалану Ұлы Отан соғысы жылдарында басталған. Жезді кеніші кеңестік қара металлургияның марганец кеніне деген қажеттілігінің едәуір бөлігін қамтамасыз етті, бұл кен орнына сол кезеңдегі қорғаныс өнеркәсібі үшін стратегиялық маңыз берді. Жезді кен басқармасы 80 жылдан астам уақыт бойы марганец кендерін өндірумен және байытумен айналысып, Орталық Қазақстандағы тұрақты жұмыс істеп тұрған бірнеше марганец кеніштерінің бірі болып қалды, делінген құжаттамада. ТЖЖ жасалған кезде Жезді кеніші консервация жағдайында болған.
«Орталық Қазақстанның Атасу және Жезді-Ұлытау кенді аудандары жиынтығында Қазақстан Республикасының марганец кендерінің теңгерімдік қорларының негізгі бөлігін қамтиды – бұл ел барланған марганец қорларының көлемі бойынша әлемде үшінші, ТМД мемлекеттері арасында екінші орынды иеленеді. Дегенмен, қазақстандық кен орындарын өнеркәсіптік игеру деңгейі орташа болып қалуда: барланған кендердің едәуір бөлігі фосфор, кремний диоксиді сияқты зиянды қоспалардың жоғары мазмұнына немесе марганецтің төмен мазмұнына байланысты теңгерімнен тыс болып табылады, ал Жездіні қоса алғанда, ұзақ мерзімді кен орындары кен қабатының ең бай және оңай қолжетімді учаскелерінің сарқылуымен сипатталады, бұл тау-кен жұмыстарын техникалық негізделген жоспарлаудың, кешенді өңдеу жүйелерін қолданудың және қорларды, оның ішінде техногендік шикізатты толық өндірудің рөлін арттырады», – деп түсіндіріледі тау-кен жұмыстары жоспарында.
Жезді кен орындары тобы бір-бірінен шамамен 70 км қашықтықта орналасқан екі жеке кен денелері тобымен ұсынылған – бұл Жезді кен орнының өзі 6-бис, Дальний учаскелерімен және Промежуточное кен орнымен. Жаңа жоба аясында өңдеу алдымен кен орнының оңтүстік-шығыс учаскесіндегі шахталарда – Шахта 6 бис-те жүргізіледі. Ашу «Орталық», «Вентиляциялық» және «Капиталдық» тік желдету діңгектерімен конвейерлік және автокөлік еңістері арқылы тау-кен массасын конвейермен тасымалдау арқылы жүзеге асырылады. Қорларды өңдеу минус 200 м белгісіне дейін қарастырылған. Тау-кен жұмыстары жоспарына сәйкес, Жезді марганец кендерінің теңгерімдік қорлары КСРО Мемлекеттік қорлар комиссиясымен (МҚК) 1956 жылы А+В+С₁ санаттары бойынша 9,2 млн тонна кен мөлшерінде бекітілген. Бұл ретте 1996 жылдың басына қарай А+В+С1+С2 санаты бойынша кендердің теңгерімдік қорлары марганецтің орташа мазмұны 25% болған кезде 7685,8 мың тоннаны құрады, деп нақтыланады есепте. Жоспарда ұсынылған кестеде 6-бис кен қабатының В+С1 санаты бойынша қорлары бұрын марганецтің орташа мазмұны 22,6% болған 364,8 мың тонна кен көлемінде есептелгені көрсетілген.
Жобалық құжаттамада баяндалған ақпаратқа сәйкес, марганец оксидтерінің концентрациясы 40–45% болатын марганец кендерінің бай қорлары Оңтүстік Африка Республикасында, Габонда, Австралияда және Бразилияда шоғырланған, ал Қазақстанда бұл шикізат түрі орташа және төмен сапалы. exclusive.kz деректері бойынша, Ресей-Украина жанжалы басталғаннан кейін Ресей Федерациясына марганец кенін, оның ішінде Қазақстаннан импорттық жеткізілімдер оның қорғаныс-өнеркәсіп кешенінің өсіп келе жатқан қажеттіліктеріне байланысты айтарлықтай өсті. adata.kz деректер базасы бойынша «MaNova» ЖШС құрылтайшысы Алдияр Нұрбеков.
