АҚШ президенті Дональд Трамп Республикалық партия Өкілдер палатасы мен Сенатты бір мезгілде бақылауда ұстаса, елдің әрбір кәмелетке толған азаматына 5 мың доллардан төлеуді ұсынды. Ол бұл сайлауалды уәдесін Далластағы республикашылдар съезінде жариялады, деп хабарлайды Sayasatlive.kz.
«Егер республикашылдар жеңсе, сіз де бізбен бірге жеңіске жетесіз және 5 мың доллар аласыз. Бұл «Трамп дивидендтері» деп аталады», – деді АҚШ президенті.
Трамп ықтимал төлемдерді табысты компаниялар өз акционерлері арасында бөлетін дивидендтермен салыстырды. Оның айтуынша, ақшаны таратуға Америка Құрама Штаттарының «экономикалық күші мен жетістігі» мүмкіндік береді. Президент тағы бір шарт қойды: алынған 5 мың долларды американдықтар ел ішінде жұмсауы керек. Үкімет бұл талаптың орындалуын қалай бақылайтынын ол түсіндірмеді. Уәденің құны 1,2 трлн доллар. АҚШ-та шамамен 245 млн кәмелетке толған азамат бар. Осылайша, Трамптың уәдесін орындау федералды бюджетке шамамен 1,23 трлн долларға түседі, деп есептеді Associated Press АҚШ Халық санағы бюросының деректеріне сүйеніп.
Бұл елдің ең ірі мемлекеттік шығыстарымен салыстыруға болады. Бұл ретте 2025 қаржы жылында АҚШ федералды бюджетінің дефициті шамамен 1,8 трлн долларды құрады. Трамп бағдарламаны қаржыландыру көзін атамады. Вице-президент Джей Ди Вэнс ақшаны импорттық баж салығынан түскен табыстан алуға болады деп болжады. Ол сондай-ақ бай американдықтар «дивидендтер» алмайды деп жорамалдады, дегенмен президент бастапқыда барлық кәмелетке толған азаматтар туралы айтқан болатын. Алайда, баж салығынан түскен түсімдер төлемдердің болжамды құнымен салыстыруға келмейді. Конгрестің Бюджет басқармасының деректері бойынша, ағымдағы қаржы жылында олар шамамен 167 млрд доллар әкелді – қажетті сомадан шамамен жеті есе аз. Трамп Конгрессіз ақшаны тарата ала ма? Президент 1 трлн доллардан астам қаражатты төлемдерге өз бетінше бағыттай алмайды.
Федералды бюджет қаражатын басқару құқығы Конгреске тиесілі, сондықтан бастаманы заң шығарушылар мақұлдауы керек. Республикашылдар екі палатаны да бақылайды, бірақ шағын басымдыққа ие. Бұдан басқа, Сенат арқылы көптеген заң жобаларын өткізу үшін 60 дауыс қажет. Бұл шектеуді арнайы бюджеттік рәсім арқылы айналып өтуге болады, бірақ оны қолдану да Трамптың бірпартиялықтарының қолдауын қажет етеді. Заңдық тұрғыдан алғанда, уәденің өзі сайлаушыларды сатып алу болып саналмайды: төлемдер барлық ересек азаматтарға олардың сайлауға қатысқанына немесе кімге дауыс бергеніне қарамастан ұсынылады. Трамп бұған ұқсас төлемдерді бұрын да уәде еткен. 2025 жылдың қараша айында Трамп американдықтарға кедендік түсімдер есебінен 2 мың доллардан төлеуді ұсынған болатын. Алайда, мәлімдемеден кейін ешқандай іс жүзіндегі қадамдар жасалмады. Бұл ретте 2025 жылдың желтоқсан айында шамамен 1,45 млн американдық әскери қызметші 1 776 доллардан біржолғы төлем алды.
«Жауынгерлер дивидендтері» деп аталатын ақша бұрын Конгресс мақұлдаған қаражаттан бөлінді. Аралық сайлау АҚШ-та 2026 жылдың 3 қарашасында өтеді. Оның қорытындысы бойынша Өкілдер палатасы толығымен қайта сайланады және Сенат құрамының бір бөлігі жаңартылады.
