АҚШ президенті Дональд Трамп Ираннан соңғы ондаған жылдардағы жанжалдарда, шабуылдарда және наразылықтарда келтірілген зиян мен адам шығыны үшін өтемақы төлеуді талап етті, деп хабарлайды Sayasatlive.kz.
Вашингтонның жаңа шарты Тегеранмен келіссөздерді және Ормуз бұғазын ашу перспективаларын қиындатуы мүмкін, деп хабарлайды Reuters. Трамптың мәлімдемесі Иранның өтемақы төлеу, санкцияларды жою және АҚШ тарапынан әскери қатерлерді тоқтату туралы талаптарына жауап болды.
«Біз олардың 50 жыл ішінде келтірген зияны үшін өтемақы талап етеміз», — деді Трамп Ақ үйде.
Оның айтуынша, төлемдер қаза тапқан америкалық әскери қызметшілердің отбасыларына және Ирандағы наразылықтарға қатысушыларға да қатысты болуы тиіс. Трамп сондай-ақ Тегеран Ливанда, Сирияда, Йеменде және Газада келтірілген зиян мен адам шығынын өтеуі керек деді. АҚШ президенті Иран билігі 2025 және 2026 жылдардың соңында 52 мыңға жуық наразылыққа қатысушыны өлтіруі мүмкін деп мәлімдейді. Бұл ретте құқық қорғаушылардың бағалауы айтарлықтай төмен.
HRANA агенттігі бұған дейін 7 мыңға жуық қаза тапқандар, оның ішінде 6,5 мыңға жуық наразылық білдірушілер туралы хабарлаған болатын. Трамп сондай-ақ 2000 жылы Йеменде USS Cole эсминеціне жасалған шабуыл кезінде қаза тапқан 17 америкалық теңізшінің отбасыларына өтемақы талап етті. Бұл ретте шабуыл үшін жауапкершілік Иранмен емес, «Әл-Каидамен» байланыстырылады. Жаңа талаптар аясында тез арада келісімге келу перспективалары нашарлады. Дүйсенбіде мұнай бағасы шамамен 5%-ға өсті.
Басты мәселелердің бірі — жанжал басталғанға дейін әлемдік мұнай мен сұйытылған табиғи газ жеткізілімдерінің бестен бір бөлігі өткен Ормуз бұғазы болып қала береді. Иран бұған дейін Оманмен бұғаз арқылы жаңа кеме қатынасы бағдарғылары туралы келісімге жақын екенін хабарлаған болатын. Иран СІМ өкілі Эсмаил Багаи келіссөздердің «бірқалыпты және сындарлы» жүріп жатқанын, ал тараптар теңіз бағдарғыларының картасын келіскенін айтты. Бұл ретте Тегеран АҚШ-тан өтемақы төлеуді, санкцияларды жоюды және әскери қатерлерді тоқтатуды талап етеді. АҚШ бұған дейін Иранға Ормуз бұғазы арқылы өту үшін ақы алуға мүмкіндік беретін шарттарға келіспейтінін мәлімдеген болатын.
Әскери науқанға және Иранға соққыларға қарамастан, Вашингтон әлі толықтай еркін кеме қатынасын қалпына келтіре алмады. Маусымда АҚШ пен Иран атысты тоқтату туралы келісті, алайда шілдеде Вашингтон Иран кеме қатынасына қарсы шектеулерді қайта енгізді. Тегеран мұны бітімгершілікті бұзу деп атады. Трампқа қарашада АҚШ-тағы аралық сайлау қарсаңында соғыс пен отын бағасының жоғары болуына байланысты ішкі қысым да артып келеді.