Иран мен АҚШ арасындағы бес айлық соғысты тоқтатуға бағытталған Иран мен Оман арасындағы ұсынылған келісім Тегеранға Ормуз бұғазы арқылы Парсы шығанағына кіретін кемелерді бақылауға мүмкіндік береді, деп хабарлайды Sayasatlive.kz.
Бұл туралы сәрсенбіде Reuters агенттігіне ирандық жоғары лауазымды дереккөз және екі аймақтық шенеунік хабарлады. АҚШ бұл мәселеге қатысты әзірге ешқандай түсініктеме берген жоқ, дегенмен америкалық ресми тұлғалар Иранның әлемдегі ең маңызды энергетикалық сауда бағдарғысына кіруді бақылауына ешқашан келіспейтінін бірнеше рет мәлімдеген. Иран мен Оман бұғазға қатысты екіжақты келіссөздер жүргізуде, оны әр тарап терістік және оңтүстік өзектер арқылы бақылайды.
Иран келіссөздерде «айтарлықтай ілгерілеу» болғанын хабарлады және кіретін де, шығатын да жолдар ирандық сулар арқылы өтетінін айтты. Бірақ маңызды мәселелер шешілмей қалып отыр, дегенмен «Ормуз бұғазын белгілі бір бақылауға қатысты келісімдерге қол жеткізілді».
Сонымен қатар, «бақылау» қалай аталатынын әлі анықтау қажет, өйткені Парсы шығанағы елдерінің келіссөзшілері аймақтық елдер кемелерді тексеруді бақылауды, ал кез келген төлемдердің ерікті болуын талап етуде. Иран бұғаз арқылы тасымалданатын жүктердің құнының 5%-дан 7%-ға дейінгі мөлшерде ақы алуға ұмтылуда. Оман шамамен 3% мөлшерінде ақыны талқылауда, ал Вашингтон ешқандай ақы алғысы келмейді. Талқыланып жатқан келісімнің мәтінінде Иранның Ормуз бұғазы арқылы Парсы шығанағына баратын кемелерді бақылайтыны қарастырылған, бірақ басты даулы мәселелердің бірі – кері бағытта келе жатқан кемелерге қатысты қандай рөл атқаратыны.
Сонымен қатар, бес дереккөздің мәліметінше, Иран Парсы шығанағы мемлекеттеріне АҚШ-тың оның аумағына кез келген жаңа шабуылы аймақтағы маңызды энергетикалық инфрақұрылымға қарсы жауап шараларын тудыратынын ескертті. Яғни, егер АҚШ ирандық инфрақұрылымға соққы берсе, ол Парсы шығанағының энергетикалық объектілеріне және басқа аймақтық нысаналарға соққы беру арқылы жауап береді, деді агенттіктің Парсы шығанағы елдеріндегі дереккөздерінің бірі.
