Салық қызметі Қазақстанда тұрғын үй мен автокөлік сатудың жаңа қағидаларын еске салды, деп хабарлайды Sayasatlive.kz.
Жаңа Салық кодексінің күшіне енуімен мүлікті өткізу кезінде жеке табыс салығын (ЖТС) төлеу қағидалары өзгерді. Алматы қаласы Мемлекеттік кірістер департаментінің хабарлауынша, басты жаңалық салық төлемей сату үшін тұрғын үйге иелік етудің ең аз мерзімін бір жылдан екі жылға дейін ұлғайту болды. Жылжымайтын мүлікке салық салу және өтпелі кезең.
Салық салудың базалық қағидаты өзгеріссіз қалады, салық салу объектісі тек құн өсімі болып табылады.
«Егер сіз мүлікті оны сатып алғаннан қымбатқа сатсаңыз, пайда болған айырмашылық — сіздің табысыңыз. Дәл осы таза пайдадан 10% салық төлеу қажет», — делінген хабарламада.
Азаматтарды жаңа талаптарға бейімдеу үшін фискалдық органдар 2026 және 2027 жылдарға өтпелі кезеңді қарастырды. Қағидалар объектіні сатып алу күніне байланысты қолданылады. Егер тұрғын үй 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін сатып алынса, ескі норма қолданылады. Бір жыл иелік еткеннен кейін сатқан кезде салық сомасы нөл теңгені құрайды.
Егер пәтер 2026 жылғы 1 қаңтардан кейін сатып алынса, ЖТС төлеуден босату үшін меншік құқығын ресімдеген сәттен бастап екі жыл күту қажет. 2028 жылдан бастап екі жылдық қағида барлық мәмілелер үшін бірыңғай болады. Үлестік қатысу шарты (ҮҚШ) бойынша жаңа құрылыстарда талап ету құқығын қайта беру кезінде салық екі шарттың бірі сақталған жағдайда алынбайды: құжатқа қол қойылған күннен бастап үш жыл өтсе немесе меншік құқығын ресімдеген сәттен бастап екі жыл өтсе. Бұл ретте ел ішіндегі коммерциялық жылжымайтын мүлікті (кеңселер, қоймалар, дүкендер), сондай-ақ Қазақстаннан тыс кез келген тұрғын үйді өткізу кезінде салықтық босату қарастырылмаған.
Бұл жағдайларда құн өсімінен салық активке иелік ету мерзіміне қарамастан әрдайым төленеді. Көлік, цифрлық активтер және базаны есептеу. Қазақстандық есепте тұрған автомобильдер үшін норма бұрынғыдай қалады: көлік құралын салықтық салдарсыз өткізу бір жыл иелік еткеннен кейін мүмкін болады. Осы мерзімнен бұрын сатқан кезде салық тек сатып алу мен сату бағасы арасындағы айырмашылықтан төленеді. Шетелдік есепте тұрған автомобильдер меншігінде болу мерзіміне қарамастан құн өсімінен салық салынады. Криптоиндустрияға да ұқсас әдіс қолданылады.
«Егер сіз цифрлық активтерге инвестиция салсаңыз, ескеріңіз: олар бойынша салық иелік ету мерзіміне қарамастан төленеді», — деп атап өтті МКД. Меншік иесінде бастапқы құжаттар (сатып алу-сату шарттары немесе шығыстарды растайтын чектер) болмаған жағдайларда, фискалдық органдар есептеудің баламалы әдісін қолданады. «Мұндай жағдайда салық қызметі объектінің бағалау немесе кадастрлық құнын негізге алады», — деп нақтыланған хабарламада.
Шетелден әкелінген автомобильдер үшін бастапқы құнға төленген кедендік баждар, қосымша құн салығы, акциздер және кәдеге жарату алымы ресми түрде қосылады, бұл қорытынды салық салынатын базаны заңды түрде азайтуға мүмкіндік береді. Қазақстанның жаңа Салық кодексі 2026 жылғы 1 қаңтарда күшіне енді. Құжатқа президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылдың шілдесінде қол қойған болатын. Реформа ҚҚС-тың базалық мөлшерлемесін 16%-ға дейін арттырды, ал осы салық бойынша міндетті тіркеу шегін 10 мың АЕК — шамамен 40 млн теңге деңгейінде белгіледі. Сонымен қатар, арнайы салық режимдерінің саны үшке дейін қысқарды: өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, оңайлатылған декларация бойынша бизнес және шаруа немесе фермер қожалықтары үшін.
Кодекс сондай-ақ жеке табыс салығының прогрессивті шкаласын енгізді және банктер мен ойын бизнесі үшін корпоративтік табыс салығының мөлшерлемесін 25%-ға дейін арттырды. Билік реформа салық есептілігінің көлемін 30%-ға, салықтардың санын 20%-ға қысқартуы тиіс екенін, ал камералық бақылауды негізінен ескерту сипатына айналдыруы тиіс екенін хабарлады.
