Қарағанды тұрғыны Instagram-да рұқсатсыз жарияланған фотосуреті үшін 100 мың теңге өндіріп алды. Әйелдің фотосуреті оның рұқсатынсыз жарияланып, 500 мың теңге туралы жазумен бірге жүрген. Шағымнан кейін жазбаны жою авторды жауапкершіліктен босатпады, деп хабарлайды Sayasatlive.kz соттың баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Қарағандыда әйел Instagram-дағы фотосуретін келісімінсіз орналастырғаны үшін сот арқылы өтемақыға қол жеткізді. Қазыбек би ауданының №2 аудандық соты оның талап-арызын ішінара қанағаттандырып, жауапкерден 100 мың теңге моральдық зиянды өтеуді, сондай-ақ сот шығындарын өндіріп алды. Бұдан басқа, ер адамға талапкердің бейнелеуін оның келісімінсіз әрі қарай пайдалануға тыйым салынды. Апелляциялық инстанция кейіннен бұл шешімді өзгеріссіз қалдырды.
Дауға әйелдің 2026 жылғы 20 ақпанда жауапкердің Instagram-дағы ашық парақшасынан көрген жарияланым себеп болды. Жазбада оның «Қойшыбаева 500 000 теңге» деген жазуы бар фотосуреті орналастырылған. Әйел өзінің бейнелеуін пайдалануға рұқсат бермегенін хабарлады. Алдымен ол мәселені сотсыз шешуге тырысып, парақша иесіне шағым жіберді. Онда ол жарияланымды жоюды және моральдық зиянды өтеу ретінде 250 мың теңге төлеуді талап етті. Жазба жойылды, бірақ дау мұнымен аяқталмады. Жауапкер талап-арыз талаптарын мойындамады. Ол шағым алғаннан кейін жарияланымды 2026 жылғы 30 наурызда жойғанын көрсетті. Алайда фотосуреттің кейіннен жойылу фактісі әйелдің бейнелеуінің оған дейін ұзақ уақыт бойы оның рұқсатынсыз ашық қолжетімді болған жағдайын жойған жоқ. Нәтижесінде дау сотқа жетті.
Істі қарау кезінде сот Қазақстан Азаматтық кодексінің 145-бабына сілтеме жасады. Ол жалпы қағидатты белгілейді: ешкім басқа адамның бейнелеуін оның келісімінсіз пайдалануға құқылы емес. Азаматтың бейнелеуі бар фотосуретті жариялауға, қайталауға және таратуға да, әдетте, тек оның рұқсатымен болады. Қазақстан Конституциялық соты бұрын бейнелеу құқығы жеке өмірді қорғаумен байланысты екенін жеке атап өткен. Адам өзінің бейнелеуін пайдалануға рұқсат беруге немесе тыйым салуға және оның таралуын бақылауға құқылы. Бұл құқық жеке мүліктік емес құқықтарға жатады. Оның бұзылуы, соның ішінде моральдық зиянды өтеуді өндіріп алуға негіз бола алады. Процесс барысында әйелдің фотосуретті орналастыруға келіскендігі туралы дәлелдер ұсынылмады. Сот сондай-ақ оның бейнелеуін заңды негізде рұқсатсыз пайдалануға мүмкіндік беретін жағдайларды анықтаған жоқ. Бұл ретте фотосурет көпшілікке арналған парақшада орналастырылып, пайдаланушылардың белгісіз тобына қолжетімді болды. Бұл жағдайларды сот талапкердің жеке бейнелеу құқығын бұзу деп бағалады. Бастапқыда әйел 250 мың теңге моральдық зиянды өтеуді талап етті. Сот талаптарды ішінара қанағаттандырып, төлем мөлшерін 100 мың теңге деп белгіледі.
Бұдан басқа, жауапкерден талапкердің сот шығындары өндірілді. Сондай-ақ оған әйелдің фотосуретін оның келісімінсіз қайталауға тікелей тыйым салынды. Дауды қарау кезінде жарияланымды жою туралы талап іс жүзінде өзектілігін жоғалтты, өйткені жазба 30 наурызда сотқа дейінгі шағым алынғаннан кейін жойылған болатын. Жауапкер шешімге шағымданды. Дау Қарағанды облыстық сотында жалғасты. Алайда азаматтық істер жөніндегі сот коллегиясы бірінші сатының қорытындыларымен келісті. Апелляциялық шағым қанағаттандырылмады, ал 100 мың теңге өтемақы және фотосуретті әрі қарай пайдалануға тыйым салу туралы шешім өзгеріссіз қалдырылды.
