Ғалымдар ақуыздың артық мөлшері кімге зиянды екенін анықтады. Ақуыз салауатты тамақтанудың басты элементтерінің бірі саналады, бірақ оның артық мөлшері кері әсер етуі мүмкін. Висконсин-Мэдисон университетінің зерттеушілері аз қозғалатын адамдардың рационындағы ақуыздың көп мөлшері қартаю процестерін тездететінін анықтады, деп Sayasatlive.kz Газета.Ru-ға сілтеме жасап хабарлайды.
Жұмыс нәтижелері Cell Press Blue ғылыми жұрналында жарияланды. Ғалымдар ақуызды көп тұтыну қандай жағдайларда пайдалы, ал қашан организмге салмақ түсіруі мүмкін екенін түсіну үшін 350-ден астам зерттеудің деректерін талдады. Соңғы жылдары тамақтану ұсыныстарындағы ақуыз мөлшері айтарлықтай өсті. Азық-түлік өндірушілері де бұл трендті белсенді пайдаланып, жармаларға, сусындарға және басқа да өнімдерге ақуыз компоненттерін қосып жатыр.
Алайда, зерттеулер көрсеткендей: организмге әрдайым көп мөлшерде ақуыз қажет емес. Жануарларға жасалған тәжірибелерде оны тұтынуды азайту зат алмасуды жақсартуға, қабыну процестерін азайтуға және өмір сүру ұзақтығын арттыруға көмектесті. Ғалымдар адамдар қатысқан кейбір зерттеулерде де осындай нәтижелерді байқады.
Еріктілердің рационындағы ақуыз үлесін азайтқанда, қандағы қант көрсеткіштері жақсарып, май тінінің мөлшері азайып, жалпы тамақтанудың калориялығын азайтпай-ақ салмақ төмендеді. Мамандар ақуызды аз тұтынудың мүмкін әсерін организм жұмысындағы өзгерістермен түсіндіреді. Ақуыз азайған кезде FGF21 гормонының деңгейі жоғарылайды, ол инсулинге сезімталдықты жақсартумен және қабынуды азайтумен байланысты. Сонымен қатар, жасушалардың өсуі мен бөлінуіне жауап беретін жасушалық механизмдердің белсенділігі төмендейді. Бір мезгілде жасушалар ішіндегі зақымдалған компоненттерді табиғи тазарту процестері тиімдірек жұмыс істейді, бұл жасқа байланысты өзгерістерді баяулатуы мүмкін.
Ғалымдар үш аминқышқылына — метионинге, изолейцинге және валинге ерекше назар аударды. Олардың артық мөлшері физикалық белсенділігі төмен адамдарда метаболикалық бұзылулардың, созылмалы қабынудың және жасқа байланысты аурулардың жоғары қаупімен байланысты. Бұл заттар етте, балықта, жұмыртқада және спорттық ақуыз қоспаларында көп мөлшерде болады. Ғалымдар нәтижелер барлығына рациондағы ақуыз мөлшерін күрт азайту керек дегенді білдірмейтінін атап өтті. Адамдардың көптеген топтары үшін ақуызды көп тұтыну маңызды болып қала береді. Ақуыз әсіресе спортшыларға, балаларға, жүкті әйелдерге, жарақаттан кейінгі адамдарға, сондай-ақ бұлшықет массасын сақтау маңызды қарт адамдарға қажет.
Зерттеудің басты қорытындысы — барлығына арналған әмбебап ақуыз нормасы жоқ. Рационды құрастыру кезінде адамның жасын ғана емес, оның физикалық белсенділігінің деңгейін де ескеру маңызды. Үнемі жаттығатын адам үшін қосымша ақуыз бұлшықеттерді қалпына келтіру және өсіру үшін пайдалы құрал бола алады. Ал аз қозғалатын өмір салтында оның артық мөлшері жасқа байланысты процестерді тездетуге жағдай жасауы мүмкін.
